Mapa strony Kontakt

Powiat Bolesławiecki Gmina Pieńsk Gmina Węgliniec Powiat Zgorzelecki

 

Bory Dolnośląskie to wyjątkowe, lecz jeszcze mało znane pod względem turystycznym miejsce na mapie południowo-zachodniej Polski. Stanowią jeden z największych zwartych kompleksów leśnych Środkowej Europy. Charakterystyczne dla krajobrazu Borów są dzikie, nieskażone cywilizacyjnie leśne ostępy, zasobne w grzyby i wiele gatunków zwierzyny oraz niezmierzone połacie miododajnych wrzosowisk.

Mieszkańcy Borów Dolnośląskich przyrządzają swoje specjalności tradycyjnymi metodami na bazie dawnych receptur i lokalnych składników, licznie wykorzystując w kuchni dary natury – owoce drzew, np. pigwy, derenia, i runa leśnego: grzyby, jagody, borówki, jeżyny. Prawdziwki, podgrzybki i rydze trafiają nały marynowane w occie, suszone, w formie dań jarskich lub jako składnik sałatek i farszu do mięs. Z owoców wyrabia się smaczne dżemy, soki, marmolady, konfitury, kompoty, a nawet wysokoprocentowe nalewki „dla zdrowotności”. Wśród innych produktów lokalnych warto wymienić dania mięsne: gulasz maślany z dziczyzny,wyśmienity pasztet z dzika, którym drzewiej raczono się na dworskich stołach, czy wykwintny comber z jelenia w śliwowicy z borowikami dla najbardziej wybrednych smakoszy.

Nalewka z czarnych jagód

Jednak najbardziej rozpoznawalnym w kraju produktem z Borów Dolnośląskich jest miód wrzosowy, ceniony ze wzgledu na swoją jakość i niepowtarzalne walory smakowe. Wyróżnia się on galaretowatą konsystencją, czerwono-brunatnym zabarwieniem, ma lekko gorzkawy smak z delikatnie wyczuwalnym aromatem wrzosu. W roku 2005 został wpisany na prestiżową Listę Produktów Tradycyjnych, a trzy lata później zarejestrowany w Unii Europejskiej jako produkt regionalny o Chronionym Oznaczeniu Geograficznym.

Kuchnia tego regionu, chociaż bardzo smaczna i zasobna w urozmaicone dania, nie ma długiej, wielowiekowej tradycji. Nie można jej uznać za typową, jak w przypadku kuchni śląskiej, wielkopolskiej czy góralskiej. To niezwykły mariaż smaków i tradycji.

Ogromny wpływ na tę niejednorodność wywarły zawirowania historii połowy dwudziestego wieku, kiedy to podczas konferencji w Poczdamie i Jałcie ustalono nowy kształt powojennej Europy. Na miejsce wysiedlonej ludności niemieckiej przybyli polscy przesiedleńcy z Kresów Wschodnich, reemigranci polscy z Bośni i Hercegowiny, Francji, Belgii oraz Czechosłowacji, wysiedleni z Polski południowo-wschodniej Łemkowie, Bojkowie i Ukraińcy, a ponadto uchodźcy greccy i macedońscy.

To właśnie wtedy utworzył się swoisty tygiel narodowościowy, w którym wspólnie przyszło żyć przedstawicielom wielu narodów, kultur i religii. Wraz z nimi przybyły do Borów nowe tradycje kulinarne z różnych, niekiedy bardzo odległychwzględem siebie stron Europy, które skwapliwie pielęgnowano przez sentyment dla poprzedniej ojczyzny. Obecnie przepisy na dania tradycyjne przekazywane są z pokolenia na pokolenie, a niepowtarzalny  smak potraw regionalnych mozna poznać podczas pobytu w gospodarstwach agroturystycznych, a także w czasie licznych imprez kulturalnych (Święto pieczonego prosiaka w Gościszowie, Festiwal Kultury Południowosłowiańskiej w Bolesławcu, Święto Grzybów w Węglińcu, Dolnośląskie Święto Wina i Miodu w Przemkowie, Jagodowe Lato w Ruszowie, Mała Wielkanoc - Na Styku Czterech Kultur w Pieńsku).

Duży wpływ na kuchnię Borów Dolnośląskich wywarli reemigranci z Jugosławii. Wraz z nimi przybyła tradycja pieczenia prosiaka, tzw. pieczenica. Jest to potrawa, którą dawniej serwowano z okazji ważnych uroczystości i świąt, przy niej zbierały się i jednoczyły całe rodziny. Jej przygotowanie zajmuje kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt godzin, jednak efekt końcowy to prawdziwy rarytas dla smakoszy wieprzowego mięsa. Najpierw prosiak jest przez pół doby peklowany, np. w winie i ziołach, i faszerowany na różne sposoby, następnie trzeba go piec na żerdziach dębowych i umiejętnie obracać, by z każdej strony równo dosięgał go żar ognia.

Z kuchni południowej Europy pochodzi też zupa gulaszowa i paprykowa oraz faszerowana pita, czyli cienko rozwałkowane ciasto z mąki pszennej, oleju, soli i ciepłej wody pieczone na blasze i nadziewane różnymi smacznymi dodatkami na słodko (twarogiem lub dynią) lub ostro (z mięsem).

Bałkański rodowód mają też palatinki - rodzaj deseru na cieście naleśnikowym, kulasza - danie z gotowanych w wodzie ziemniaków, do których dodawano mąki i skwarek, wszystko razem mieszając, owocowe zupy, a także rumaszyce, pljeskavica, papryka podawana na wiele sposobów (w occie, kiszona, smażona na patelni z boczkiem).

Pita

Z kuchni kresowej pochodzi kisielica - zupa, której rodowód ma już kilkaset lat. Jest to rodzaj żuru, przygotowywanego na zakwasie z mąki pszennej lub owsianej z dodatkiem przysmażonej cebulki oraz czosnku, lista laurowego i kminku (nie zawiera ona kiełbasy oraz ugotowanego jajka). Tę gęstą, kwaśną polewkę serwuje się razem z ugotowanymi w całości ziemniakami okraszonymi smażoną cebulką, podawanymi na osobnym talerzu.

Wraz z osiedleńcami ze wschodu na dolnośląskie stoły trafiły szpekuchy - drożdżowe bułki z podsmażonym boczkiem i cebulą, gałuszki - rodzaj ziemniaczano-mięsnych kotlecików oraz cebulaczki - smaczne i proste placuszki. Wigilijny wieczór uświetni kutia - słodka, tradycyjna potrawa kuchni ukraińskiej, litewskiej i białoruskiej, którą przyrządza się z namoczonej pszenicy, miodu, maku i bakalii.

Gałuszki z Kresów

W Borach Dolnośląskich zagościła też bardzo smaczna, a zarazem prosta i zdrowa kuchnia śródziemnomorska, którą przywieźli ze sobą uchodźcy polityczni po greckiej wojnie domowej. Królują w niej warzywa, takie jak m.in. pomidory, bakłażany, papryka, potrawy z mielonym mięsem i podrobami, zapiekane dania z sosem beszamelowym oraz owoce morza, np. krewetki i ryby. Oczywiście nie może w niej zabraknąć aromatycznej oliwy z oliwek, czosnku, przypraw i źiół, róznorodnych serów z fetą na czele. Jako że Grecy, którzy osiedlili się w okolicach Zgorzelca, często zajmowali się hodowlą zwierząt, w ich kuchni prym wiedzie baranina, jagnięcina i wołowina.

 Gicz jagnięca

 

Open publication - Free publishing - More book

 

Projekt i wykonanie: Istotne.pl Bolesławiec