Mapa strony Kontakt

Powiat Bolesławiecki Gmina Pieńsk Gmina Węgliniec Powiat Zgorzelecki

Walory kulturowe

Bory Dolnośląskie to strefa wielowiekowego przenikania się kultury łużyckiej i śląskiej, czego materialnym wyrazem są obiekty architektury i budownictwa, które podobnie jak sieć osadnicza, wykazują bardzo nierównomierne rozmieszczenie. Należy podkreślić, że w regionie Bory Dolnośląskie reprezentowane są obiekty kultury materialnej od czasów prehistorycznych (grodziska) i wszystkich stylów w sztuce (od romańskich), zarówno wspaniałe zamki, jak i biedne zagrody wiejskie, obiekty obrazujące historyczną działalność przemysłową i zabytkowe konstrukcje techniczne.

Do najważniejszych zabytków Borów Dolnośląskich należą:

  • Sanktuarium Wniebowziętej Matki Kościoła (Bolesławiec), przebudowane po raz pierwszy w 1298 r., którego barokowe wnętrze zaprojektowane przez Simonettiego skrywa ołtarz z lat 1723 - 1725, chrzcielnicę z 1717 r., ambonę z lat 1707 – 1722 oraz obraz "Chrystus ukrzyżowany", namalowany przez J. W. Neunhertza w 1736 r. Wokół sanktuarium stoją barokowe rzeźby wybitnego artysty J. L. Webera.
  • Zbudowany z ciosanych kamieni w latach 1844 – 1846, mierzący 490 m długości i 26 m szerokości, wiadukt kolejowy przerzucony nad doliną rzeki Bóbr (Bolesławiec). Dzieło E. Gansela, wzorowane na rzymskich akweduktach, jest jedną z największych tego typu budowli w Europie.
  • Budynek ratusza (Bolesławiec), mieszczący się w sercu miasta w otoczeniu gotyckich, renesansowych i barokowych kamieniczek, odbudowany po zniszczeniach w 1522 r. przez architekta Wendela Roskopfa wraz z pięknym pomieszczeniem ze sklepieniami późnogotyckimi z cyrklowym wykresem żeber z 1530 r., będącym pierwotnie Salą Rajców, obecnie Pałacem Ślubów.
  • Kościół p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej, wybudowany w okresie romańskim między 1200 r. a 1250 r. z ciosanego piaskowca w Gościszowie - jedna z najstarszych świątyń Dolnego Śląska.
  • Zamek w Kliczkowie (Powiat Bolesławiecki), wzniesiony w XIV w., przebudowany w II połowie XIX wieku w stylu neorenesansowym. Na terenie zamku znajdowała się biblioteka, posiadająca jeden z największych na Śląsku zbiorów, który liczył 30 tys. tomów. Obiekt otacza piękny park autorstwa wybitnych architektów ogrodów – J. Lenne i E. Petzolda, w ramach którego mieści się cmentarz koni z zachowanymi dwoma nagrobkami. Obecnie w zabytku znajduje się centrum konferencyjno-wypoczynkowe. Zamek w Kliczkowie jest jednym z wielu położonych w Powiecie Bolesławieckim zespołów pałacowo – parkowych,

Zamek Kliczków

fot. Grzegorz Matoryn

  • Miejski Dom Kultury (Zgorzelec) – monumentalna budowla wzniesiona w latach 1898 – 1902 w stylu neobarokowym – potężna kopuła, wysoka na 42 m, i neoklasycznym – portyk kolumnowy z tympanonem. Dekoracyjne detale wystroju reprezentują secesję.
  • Dom, w którym w latach 1590 - 1610 mieszkał i tworzył Jakub Böhme - „fanatyczny szewc” (Zgorzelec), jeden z największych mistyków i teologów protestanckich. Ładnie odnowiony dom stoi na nadbrzeżu Nysy Łużyckiej, w ciągu kamieniczek zwróconych do płynącej rzeki. W ścianę wmurowana tablica pamiątkowa. Obecnie znajduje się tu siedziba Stowarzyszenia Euroopera.
  • cerkiew Prawosławna p.w. św. Konstantyna i Heleny w Zgorzelcu, niewielki drewniany obiekt użytkowany przez mieszkających w Zgorzelcu Greków.
  • Wiadukt kolejowy w Zgorzelcu nad doliną Nysy Łużyckiej – wzniesiony według projektu architekta Kieβlera w latach 1844-1847 jest niewiele krótszy od bolesławieckiego – liczy 475 m i maksymalną wysokość 35 m. Zbudowany z ciosów granitowych, detal architektoniczny z piaskowca. Część wiaduktu wysadzona  w powietrze przez wycofujące się oddziały niemieckie w 1945 r. została odbudowana w latach 1954-57. Większa część konstrukcji znajduje się po stronie polskiej, przy czym najlepszy widok na wiadukt jest ze strony niemieckiej, gdzie urządzono punkt widokowy.

wiadukt kolejowy w Zgorzelcu

  • Zespół Młyna w Zgorzelcu, przy moście granicznym na Nysie – zrąb obecnej budowli powstał w 1827 r., na miejscu młyna wspomnianego już 1273 r. ( w źródłach „młyn szpitalny", „młyn trójkołowy". W 1938 r. obok młyna wzniesiono potężny betonowy elewator przypominający wieżę obronną. W połowie lat 90. ubiegłego wieku w dawnym młynie trójkołowym otwarto restaurację „Piwnica Staromiejska" i galerię sztuki. Na ścianach elewatora w 1998 r. powstała wielka płaskorzeźba o nazwie „WAZE" (Wizerunek Artystyczny Zjednoczonej Europy), którą wykonali Ormianin Vahan Bego i Michał Bulak, mieszkaniec Gronowa koło Zgorzelca.
  • Kościół p.w. MB Królowej Polski tzw. Kolejowy (Węgliniec), z przełomu XIX/XX w., powstał jako świątynia ewangelicka.
  • Kościół neoromański z 1930 r. p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa (parafialny) w Węglińcu.
  • Pierwsza drewniana kaplica w Starym Węglińcu, powstała w 1562 r. (wg innych źródeł w 1518 r.), rozebrana w 1687 r. Na jej miejscu wzniesiono kościół ewangelicki p.w. św. Anny. Kilkakrotnie rozbudowywany: przedsionek w XVIII w., wieża kościoła w końca XIX w., zakrystia (dawna kostnica) w 1962 r. Wewnątrz zachowały się malowidła ścienne oraz zabytkowa ambona. Wnętrze kościoła odnowione, renowacji wymagają organy.
  • Kościół p.w. Zmartwychwstania Pańskiego z 1906 r. oraz ruiny późnogotyckiego kościoła  z początku XVI w. (Ruszów – Gmina Węgliniec). Zachowały się mury i sklepienia oraz XVII - wieczna wieża. W ścianach zewnętrznych wmurowane cztery zabytkowe epitafia z XVI i XIX w. Podczas prac w gruzowisku odnaleziono ok. 30 tablic pamiątkowych i nagrobkowych z XVIII-XIX wieku. Obiekt jest w złym stanie technicznym, stan murów i sklepień kościoła grozi zawaleniem.
  • Rzymsko-katolicki Kościół Parafialny p.w. Św. Franciszka z Asyżu (Pieńsk), wzniesiony został w latach 1882 – 1885, 21.05.1882 r. – położenie kamienia węgielnego przez proboszcza Urbanka z Gorlitz. Podczas II wojny został w znacznej mierze zniszczony. Odbudowa przypada na lata 1946 – 1951. W 2006 r. wnętrze kościoła otrzymało nową polichromię ze stacjami drogi krzyżowej, 2007 renowacja zewnętrzna współfinansowana ze środków UE – Interreg III A. We wnętrzu kościoła znajduje się obraz Matki Bożej Łaskawej – kopia obrazu wrocławskiego oraz zabytkowe organy.
  • Kościół filialny pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Św. w Żarkach Średnich (Gmina Pieńsk), wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku i odbudowany w 1697 roku. Nowe sklepienie wykonane zostało w 1700 r. Do roku 1945 r. był to kościół ewangelicki. Mur cmentarza przykościelnego zawiera liczne epitafia z XIX-XX wieku.
  • Kościół filialny pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej w Bielawie Górnej (Gmina Pieńsk), wzniesiony z kamienia i cegły jako kościół ewangelicki w XVIII wieku. W roku 1976 został odbudowany. Przy kościele usytuowany jest cmentarz, otoczony zabytkowym murem.
  • Huta szkła w Pieńsku z 1869 r. – zabytek przemysłowy hutnictwa szklarskiego.

Huta szkła w Pieńsku - zabytek przemysłowy hutnictwa szklarskiego

  • Zespół Pałacowo-Parkowy w Lasowie (Gmina Pieńsk) – w 1590 r. Kaspar II von Fürstenau  zbudował pałac jako swoją rezydencję. Poprzez stulecia pałac zmieniał właścicieli i podlegał przebudowom. Około roku 1670 wejście główne zostało ozdobione portalem z herbami Nostitz-Landskron. W XVII wieku kolejne przebudowy zmieniały jego formę renesansową na barokową. 1996 r. okazał się zbawienny wraz z nastaniem nowego właściciela, który dostrzegł jego piękno i krok po kroku rozpoczął jego restaurację. Pozostałe śladowe dekoracje sztukatorskie wróciły do swojego pierwotnego stanu. Stylowo zachowany wystrój wnętrz i przepiękne otoczenie nadają temu miejscu niepowtarzalny klimat.

Muzea:

  • Muzeum Łużyckie w Zgorzelcu: eksponaty archeologiczne, eksponaty etnograficzne – przedmioty codziennego użytku, wyposażenie mieszkalne.
  • Muzeum Ceramiki w Bolesławcu: wyroby ceramiczne powstałe przed i po 1945 r., dzieła powstałe podczas plenerów ceramicznych, eksponaty archeologiczne, lapidarium i wszelkie przedmioty związane z dziejami miasta (od militariów po pocztówki).
  • Muzeum Kresów Wschodnich w Węglińcu – przedmioty codziennego użytku, pamiątki przywiezione przez repatriantów zabużańskich.
  • Wyposażenie Domu Jakuba Boehme (m.in. zbiory zdjęć) w Zgorzelcu.

Źródło: Koncepcja Subregionalnego Produktu Turystycznego „Bory Dolnośląskie”

Projekt i wykonanie: Istotne.pl Bolesławiec